Zona có phải bệnh nguy hiểm?

0

Zona hay còn được gọi là bệnh giời leo có tên tiếng Anh là Shingle – là một bệnh nhiễm trung da do virus  tấn công. Bệnh do sự tái hoạt của virus Varicella zoster (VZV) tiềm ẩn ở rễ thần kinh cảm giác cạnh cột sống gây nên.  Zona thường khởi phát đột ngột và diễn biến cấp tính. Tuy không phải là một bệnh nguy hiểm nhưng những biến chứng của nó cũng không thể coi thường.

Zona có phải bệnh nguy hiểm? hình ảnh bệnh

 

Triệu chứng zona thần kinh là gì?

Zona được chia thành 3 giai đoạn với những biểu hiện như sau

  • Giai đoạn tiền triệu: đau là biểu hiện đầu tiên. Khoảng 1-5 ngày trước khi phát bệnh bệnh nhân sẽ có thấy đau rát tại một vùng da. Những cảm giác như bỏng, tê, châm chích đặc biệt xuất hiện về đêm. Một số người có biểu hiện nhức đầu, sợ ánh sáng, khó chịu. Trong giai đoạn này các virus bắt đầu lan truyền dọc các dây thần kinh.
  • Giai đoạn phát ban: sau giai đoạn tiền triệu sẽ thấy xuất hiện các nốt đỏ như hạt tấm, sau tập trung thành dát đỏ, mảng đỏ khoảng vài cm, hơi nề, gờ cao, sắp xếp dọc theo đường đi của dây thần kinh ngoại biên và sau đó nối với nhau thành từng dải, từng vệt có thể nhìn rõ được. Cũng có đôi khi phát ban zona xảy ra xung quanh một mắt hoặc trên một bên mặt.

Zona có phải bệnh nguy hiểm? triệu chứng bệnh

  • Giai đoạn toàn phát: là khi các biểu hiện thể hiện rõ rệt nhất trên da. Khi đó các mụn nước, bọng nước xuất hiện dày đặc và tập rung thành từng đám như chùm nho. Ban đầu mụn căn, dịch trong nhưng sau vài ngày thì lõm xuống, hóa mũ, dập vỡ và đóng vảy tiết. Các mụn này thường chỉ ở một bên và không vượt quá đường giữa cơ thể. Chúng phân bố dọc theo đường đi của dây thần kinh ngoại biên. Hạch bạch huyết vùng lân cận sưng to.
  • Mặc dù cảm giác đau đã xuất hiện ngay từ đầu nhưng nó vẫn luôn tồn tại trong cả quá trình của bệnh với các mức độ khác nhau. Từ nhẹ nhàng, âm ỉ như kiến cắn đến cảm giác như kim châm, giật từng cơn. Những người bệnh nặng có thể lên cơn đau ngay cả khi chỉ bị chạm nhẹ hoặc gió thổi qua. Và những cơn đau cũng phụ thuộc vào từng độ tuổi, càng lớn cơn đau càng nhiều, thành từng cơn và kéo dài. Có những người vẫn bị đau ngay cả khi bệnh đã khỏi, còn gọi là đau sau zona. (1)

Không nên để bệnh trở nặng mới đi chữa. Vì vậy hãy liên hệ với bác sĩ ngay nếu nghi ngờ là bệnh zona, đặc biệt là trong các tình huống sau đây:

  • Đau đớn và phát ban xảy ra gần mắt. Nếu không chữa trị, bệnh này có thể dẫn đến hư hỏng mắt vĩnh viễn.
  • Có một hệ thống miễn dịch suy yếu (do bệnh ung thư, thuốc hoặc bị bệnh mãn tính).
  • Phát ban rộng và đau đớn.

 

Nguyên nhân gây bệnh

Căn nguyên của bệnh zona là do virus hướng da và thần kinh có tên varicella-zoster (VZV) gây ra. VZV thuộc họ virus Herpes 3 gây bệnh ở người và cũng chính là loại virus gây bệnh thủy đậu. Vì vậy dù không phải tất cả nhưng bất cứ ai đã từng bị bệnh thủy đậu đều có thể có nguy cơ bị bệnh zona.

Zona có phải bệnh nguy hiểm? nguyên nhân

Sau khi phục hồi từ bệnh thủy đậu, đa số các virus VZV đã bị tiêu diệt nhưng vẫn còn một số ít còn sống sót trên tổn thương da và niêm mạc sẽ xâm nhập vào thần kinh cảm giác, lan truyền hướng tâm theo bó sợi thần kinh đến hạch thần kinh cảm giác và cột sống và ở đó dưới dạng tiềm tàng, chúng nằm ở đó im lặng và hoàn toàn không gây bất cứ một tổn thương nào trong thời gian dài. Tuy nhiên khi gặp các điều kiện thuận lợi, VZV có sẵn ở hạch thần kinh sẽ tái hoạt, nhân lên và lan truyền theo đường thần kinh gây viêm lan tỏa, hoại tử thần kinh và gây tổn thương zona trên da và niêm mạc.

Tuy chưa có nghiên cứu nào chỉ rõ được tại sao lại thếnhưng các nhà khoa học cho rằng 4 yếu tố sau là nguy cơ chủ yếu dẫn tới bệnh zona

  • Hệ miễn dịch chưa hoàn thiện: trẻ em trong độ tuổi đến trường
  • Người có hệ miễn dịch suy yếu do lão hóa:  đối tượng chủ yếu là người già trên 50 tuổi do hệ miễn dịch của họ đang bị suy yếu, mất khả năng ức chế virus gây bệnh.
  • Do stress kéo dài: thường gặp ở những người thường xuyên bị căng thẳng do áp lực công việc và cuộc sống.
  • Có một số bệnh như: ung thư, HIV/AIDS, sử dụng thuốc steroid, bị ức chế thần kinh, tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, gần sát da với người bị zona cũng khiến bạn bị bệnh lý này.  (2)

 

 

Zona có nguy hiểm không?

Kể cả có được coi là một bệnh nhẹ và có thể điều trị dễ dàng thì cũng không bao giờ được chủ quan với bất cứ căn bệnh nào. Zona không được coi là bệnh nguy hiểm. Bệnh nhân khi phát hiện bị zona có thể không phải quá lo lắng nhưng bệnh có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm nếu không được chữa trị kịp thời. Đó có thể là:

  • Đau thần kinh sau zona: Đây là biến chứng thường gặp nhất, là các chứng đau thần kinh ở vùng phát bệnh sau khi các nốt phát ban đã biến mất. Thường gặp ở những người trên 50 tuổi. Khi tuổi tác càng cao thì tỷ lệ mắc bệnh càng cao và bệnh càng dai dẳng. Thống kê chỉ ra rằng với những người tuổi từ 60 trở lên, thì cứ 4 người có thể có 1 người bị biến chứng thành đau thần kinh sau zona, cơn đau có thể kéo dài hơn một tháng. Tuy nhiên, ở một số người nó kéo dài vài tháng, thậm chí lâu hơn trong một số trường hợp.
  • Ảnh hưởng tới thị lực: Zona lan dọc theo các dây thần kinh và có thể phát ban quanh mắt. Vì thế nếu không được chữa trị kịp thời và cẩn thận, bệnh có thể làm giảm thị lực. Virus nếu làm tổn thương đến dây thần kinh thị giác thì có thể gây mù mắt.

Zona có phải bệnh nguy hiểm? zona có thể gây mù mắt

  • Nhiễm trùng da: Vốn dĩ zon đã là bệnh nhiễm trùng da tuy nhiên nếu không điều trị đúng cách có thể gây bỏng rát và nhiễm trùng nặng sau bệnh.
  • Gây ảnh hưởng dây thần kinh vận động: Đôi khi các dây thần kinh bị ảnh hưởng là một dây thần kinh vận động (dây thần kinh kiểm soat cơ bắp) mà không phải là một dây thần kinh cảm giác bình thường (dây thần kinh kiểm soát cảm giác). Điều này có thể dẫn đến cảm giác bải hoải, thoát lực ở những cơ bắp được cung cấp bởi dây thần kinh vận động đó.
  • Nguy hiểm với thai nhi: Phụ nữ đang mang thai nếu bị mắc bệnh zona thần kinh có thể gây nguy hiểm tới thai nhi do sự trao đổi chất, liên quan mật thiết giữa mẹ và thai nhi.
  • Những biến chứng hiếm gặp khácVí dụ như nhiễm trùng não do virut varicella-zoster, hoặc virut lây lan tới các dây thần kinh khác trong cơ thể. Đây là những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, nhưng hiếm. Nguy cơ xảy ra cao ở những người có hệ miễn dịch kém (suy giảm miễn dịch), ví dụ như những người có bệnh HIV/AIDS, hay người đang sử dụng hóa trị liệu,…Mặc dù đây là những tình huống hy hữu nhưng càng hiếm thì mức độ nguy hiểm lại càng cao, vì thế cần hết sức lưu ý (3)

Với những biến chứng nguy hiểm trên thì khi phát hiện bị zona hoặc có các dấu hiệu nghi là zona thì cần đến các cơ sở y tế và điều trị đúng cách, tránh những hậu quả nặng nề về sau.

 

Cách chữa trị zona

Zona có thể tự chữa trị ở nhà bằng các phương pháp đơn giản như:

  • Dùng tỏi: cắt lát mỏng rồi đắp lên vị trí zona bị sưng rồi để yên trong 15 phút và rửa lại với nước sạch.
  •  Tinh dầu tràm trà: thoa tinh dầu tràm trà pha loãng lên vùng da tổn thương được cho là cách hiệu quả để tiêu diệt vi khuẩn.
  • Đá: giảm sưng tấy, tránh lây lan. Phương pháp này hiệu quả nhất là khi mới chỉ bắt đàu có cảm giác ngứa, trước khi có phát ban
  • Sữa: dùng bông sạch thấm sữa và chấm lên vết thương. Canxi trong sữa giúp đẩy nhanh quá trình làm lành vết thương.
  • Nha đam: có tác dụng giảm ngứa rát. Uống hay đắp ngoài da cũng đều tốt.

Zona có phải bệnh nguy hiểm? chữa zona bằng nha đam

  • Hành: đắp hành sau khi dùng tỏi sẽ giúp giảm đau vùng zona nhờ thuộc tính chống viêm
  • Mật ong: bôi trực tiếp lên vết thương rồi rửa sạch lại với nước. (4)

Đó là những cách làm đơn giản tại nhà nhằm làm giảm đau đớn do vùng zona gây ra. Nếu muốn nhanh chóng khỏi bệnh, Tây y có lẽ sẽ hiệu quả hơn

  • Trong vòng 72 giờ từ khi các dấu hiệu đầu tiên của bệnh zona. Uống thuốc kháng virus bao gồm: Acyclovir (Zovirax), Valacyclovir (Valtrex), Famciclovir (Famvir).
  • Dùng các thuốc điều trị đau gồm:

+ Giảm đau opi, như oxycodone.

+ Thuốc chống trầm cảm ba vòng, như amitriptylin.

+ Thuốc chống co giật, như gabapentin (Neurontin).

+ Làm tê, chẳng hạn như lidocain, kem xịt, gel hay miếng dán da.

Tuy nhiên cần lưu ý chỉ được uống thuốc khi có sự chỉ định của bác sĩ với thời gian và liều dùng hợp lí.

 

Chế độ dinh dưỡng với người bị zona

Zona làm xuất hiện các vết phồng rộp, mụn nước gây khó chịu cho người bệnh. Vì thế tuân theo chế độ dinh dưỡng khoa học là góp phần đẩy nhanh quá trình phục hồi của bệnh.

Những thực phẩm người bệnh zona nên tuyệt đối tránh là:

  • Chocolate, lúa mì, yến mạch, bánh mì trắng: bởi những loại này chứa rất nhiều Arginine – một loại axit amin có thể thúc đẩy sự phát triển virus gây bệnh zona.
  • Thực phẩm chế biến sẵn: Những đồ nấu sẵn mua bên ngoài thường được chiên rán nhiều dầu và chứa nhiều chất béo. Khi kết hợp với virus zona làm cho tình trạng bệnh trở nên trầm trọng hơn. Đặc biệt nếu chế độ ăn  ít trái cây và rau quả.
  • Ngũ cốc tinh chế: đây là loại thực phẩm đường huyết cao có chứa đường mà cơ thể dễ dàng hấp thụ, làm tăng nguy cơ đột biến lượng đường trong máu. Lượng đường trong máu cao có thể được liên kết với chất lỏng và rối loạn điện giải và gia tăng nguy cơ các bệnh nhiễm trùng, làm các vết thương do virut zona gây nên lâu lành hơn.
  •  những chất kích thích này có thể ngăn chặn hệ thống miễn dịch và làm cho virut zona lây lan nhanh hơn.

Một số loại thực phẩm giúp đẩy nhanh quá trình hồi phục cho bệnh nhân zona là:

  • Các sản phẩm từ sữa, cá, các loại đậu, pho mát, thịt gà bởi chúng giàu lysine
  • Các loại rau quả màu xanh lá, cam, ớt, dâu tây và khoai tây. Ngoài ra các loại ngũ cốc giàu kẽm, thịt đỏ, các loại đậu cũng là những thực phẩm rất tốt cho người mắc bệnh zona.

Zona có phải bệnh nguy hiểm? bị zona nên ăn gì

  • Tỏi: có tính sát khuẩn mạnh mẽ có thể ngay lập tức làm dịu các nốt zona. Kết hợp ăn và bôi để có hiệu quả tốt nhất.
  • Tía tô đất: không chỉ làm các nốt zona bớt đau, nó còn làm giảm stress – một trong những tác nhân gây ra bệnh này. (5)
Share.

Leave A Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.