Bệnh vảy nến có nguy hiểm không?

0

Vảy nến có tên khoa học là Psoriasis là một bệnh khá phổ biến và có thể gặp ở mọi lứa tuổi, mọi chủng tộc và có thể xuất hiện ở bất cứ đâu. Tỉ lệ bị vảy nến tùy từng khu vực địa lý nhưng dao động trong khoảng 2-5%. Tỉ lệ bệnh vảy nến ở Việt Nam chiếm khoảng 7% bệnh về da liễu tại các phòng khám và cơ sở y tế. Thống kê chỉ ra rằng số lượng bệnh nhân nam gặp nhiều hơn nữ, người lớn nhiều hơn trẻ em. Bệnh phát thành từng đợt, có khi tăng giảm theo mùa và có khả năng bị lại.

Bệnh vảy nến có nguy hiểm không? vảy nến da đầu

Vảy nến là bệnh lành tính. Nếu hỏi bệnh có nguy hiểm không thì có lẽ là không khi nó thường không có những tác động nặng nề đến sức khỏe người bệnh nhưng ảnh hưởng đến thẩm mỹ, tâm lý, khiến người bệnh mặc cảm, tự ti.

 

Nguyên nhân vảy nến

Vảy nến đã được biết đến từ lâu nhưng cho đến nay căn nguyên bệnh sinh của bệnh vẫn chưa thực sự được sáng tỏ. Qua nghiên cứu và di truyền, một số yếu tố được cho là có liên quan đến việc hình thành vảy nến là:

  • Yếu tố di truyền:  theo thống kê, yếu tố di truyền chiếm 12,7% (theo Huriez) và 29,8% (theo Bolgert) di truyền trội độ xuyên 60%. Các nhà khoa học đã xác minh được các yếu tố HLA có liên quan đến bệnh vảy nến. Vì thế hững người có nhiễm sắc thể số 6 có liên quan HLA, DR7, B13, B17, BW57, CW6 là những người có nguy cơ cao mắc bệnh. Tuy nhiên người ta cũng thấy rằng tính di truyền trong bệnh vảy nến do nhiều yếu tố quyết định chức không một tác nhân riêng biệt nào có thể gây nên bệnh.
  • Yếu tố nhiễm khuẩn: vai trò các ổ nhiễm khuẩn khu trú liên quan tới quá trình phát sinh và phát triển bệnh vẩy nến (viêm mũi họng, viêm amidal,…), mà chủ yếu là vai trò của liên cầu. Vai trò của vi rut, vi rut ARN có men sao mã ngược tạo phức hợp miễn dịch bất thường còn chưa được thống nhất.
  • Một số yếu tố được cho là thuận lợi để bệnh hình thành và phát triển có thể kể đến như:

+ Tuổi: lứa tuổi 20-30 là tuổi hay gặp nhất lúc phát bệnh lần đầu. Theo ghi nhận chỉ có khoảng 2,79% người phát bệnh sau 50 tuổi. Đặc biệt lịch sử đã ghi nhận trường hợp phát bệnh sớm nhất khi chỉ mới 1 tuổi và muộn nhất là vào năm 102 tuổi.

Bệnh vảy nến có nguy hiểm không? vảy nến ở trẻ em

+ Chấn thương cơ học vật lý: chiếm khoảng 14% tỉ lệ xuất hiện bệnh

+ Rối loạn chuyển hoá.cho là có rối loạn chuyển hoá đường,đạm.

+ Rối loạn nội tiết: bệnh thường nhẹ khi có mang nhưng sau đẻ bệnh lại tái phát hoặc nặng hơn.

+ Rối loạn chuyển hoá trên da: chỉ số sử dụng oxy của da vẩy nến tăng cao rõ rệt, có khi hơn 400% so với da bình thường, (trong viêm da cấp chỉ tăng 50- 100%), đây là một đặc điểm lớn (theo Charpy).

+Căng thẳng thần kinh (stress) cũng là  liên quan đến phát bệnh và vượng bệnh, bệnh nhân bị vẩy nến thuộc típ thần kinh dễ bị kích thích, hay lo lắng…

+ Nghiện rượu, bia và các đồ uống có cồn, sử dụng chất kích thích

+ Môi trường, khí hậu thay đổi. (1)

 

Nhận diện bệnh như thế nào?

Bệnh vẩy nến gây ra những thương tổn trên da không khó để nhận biết tuy nhiên vẫn có nhiều người nhầm lẫn với các bệnh lý ngoài da khác và chủ quan cho rằng không có gì nghiêm trọng. Nếu không được chữa trị kịp thời thì tình trạng bệnh sẽ trở nên nặng hơn. Những dấu hiệu để nhận biết bệnh vảy nến sớm mà không bị nhầm lẫn là:

– Trên lòng bàn tay hoặc chân xuất hiện những vẩy như vảy cá, màu đỏ gây tổn thương da.

Bệnh vảy nến có nguy hiểm không? vảy nến lòng bàn tay

– Các tế bào da chết dày lên, những nốt vảy da gây ngứa, các vẩy như vảy cá trên da ngày càng phát triển. Sâu dưới vảy có màu hồng còn phía trên vảy da thì màu trắng. Những mảng này có thể khởi phát với diện tích nhỏ và lan rộng dần thành những mảng lớn hơn.

– Các lớp da bong tróc có dấu hiệu bị lan rộng ra, thể hiện ở vùng da đầu, vùng đầu gối, khủy tay và có khi lan ra toàn thân. Tuy vậy, dấu hiệu rõ rệt nhất vẫn là ở vùng móng tay, móng chân thường gọi là bệnh vẩy nến móng tay hoặc móng chân.(2)

Các vết thương tổn trên da do vảy nến gây ra điển hình là dát đổ có vảy tròn hoặc bầu dục hoặc có mảng có nhiều vòng cung với các đặc điểm:

  • Ấn kính mất màu
  • Ranh giới rõ với da lành
  • Có vảy trắng khô, dễ bong, nhiều tầng xếp lên nhau. Khi cạo hết có vảy nền da phía dưới đỏ tươi.
  • Vị trí khu trú chủ yếu của các vết vảy nến là ở các khu vực tỳ đè như: khuỷu tay, đầu gối, xung quanh tóc, mặt duỗi các chi, nói chung có tính chất đối xứng.
  • Kích thước của các vảy thường dao động từ 0,5-10 cm đường kính.

 

Các loại vảy nến

Y học chia bệnh vảy nến thành 2 loại là thông thường và đặc biệt

Với thể thông thường, tùy vào kích thước tổn thương vảy nến mà lại được chia ra thành các loại:

  • Thể giọt: kích thước thương tổn nhỏ khoảng 0,5-1cm đường kính.
  • Thể đồng tiền: kích thước thương tổn 1-3 cm
  • Thể mảng: các mảng thương tổn có đường kính từ 5-10cm.
  • Thể toàn thân: thương tổn lan tỏa khắp toàn thân, chỉ còn lại ít vùng da lành.

Bệnh vảy nến có nguy hiểm không? vảy nến toàn thân

Tùy vào vị trí khu trú của thương tổn, thể thông thường của vảy nến được chia thành:

  • Thể đảo ngược: vị trí hay gặp ở các kẽ, hốc như nách, bẹn, cổ…
  • Vảy nến niêm mạc: thương tổn ở quy đầu, môi, mắt
  • Vảy nến ở đầu chi: long bàn tay, bàn chân, đầu ngón tay, ngón chân.
  • Vảy nến ở da đầu: thương tổn khu trú ở da đầu dễ nhầm với nấm tóc
  • Vảy nến ở mặt: thể này tương đối hiếm gặp nhưng vẫn có nên được chia thành 1 loại riêng.

Vảy nên thể đặc biệt được chia thành các thể nhỏ sau:

  • Vảy nến thể mủ: lại được chia thành 2 thể nhỏ

+ Thẻ mụn mủ rải rác: các mụn mủ có đặc điểm xuất hiện đột ngột kèm sốt cao, mệt mỏi. Các mụn mủ nhỏ bằng đầu đinh ghim, trắng đục nằm dưới lớp sừng. Mụn mủ có thể mọc ở toàn thân hoặc 2 chi dưới.

+ Thẻ khu trú ở lòng bàn tay, chân: vảy nến thể mủ khu trú ở các đầu ngón tay, ngón chân còn gọi là viêm da đầu chi liên tục của Hallopeau.

  • Vảy nến thể khớp
  • Vảy nến đỏ toàn thân: đây có thể là hậu quả của việc sử dụng corticoid tại chỗ và toàn thân. Nhưng đôi khi chhir là dấu hiệu đầu tiên cảnh báo bị vảy nến.

 

Điều trị vảy nến hiệu quả

Khi bị vảy nến cần phối hợp cả điều trị tại chỗ, toàn thân kết hợp với các tư vấn của bác sĩ mới có thể có hiệu quả. Hiện nay vẫn chưa có phương pháp nào có thể điều trị khỏi hoàn toàn bệnh vẩy nến. Mục tiêu chính của điều trị là giảm viêm và kiểm soát tình trạng tăng sinh tế bào da, giúp người bệnh kéo dài thời gian ổn định của bệnh cũng như ngăn ngừa và hạn chế tối đa các biến chứng của bệnh.

  • Điều trị tại chỗ: thường được sử dụng trong những hợp vẩy nên nhẹ hoặc trung bình, có thể sử dụng một mình hoặc kết hợp với những phương pháp khác. Thường sử dụng các thuốc bong vẩy và khử oxy chống viêm. Một số loại phổ biến mà các bác sĩ chuyên khoa thường kê gồm: mỡ corticosteroid, mỡ goudron, calcipotriol, dẫn xuất vitamin D3, ức chế calcineurin, kem hoặc mỡ các loại retinoid, hắc ín, anthralin và acid salicylic. Chiếu tia cực tím (UVB, UVA) có bước sóng ngắn cũng là một cách điều trị tại chỗ hiệu quả.

Bệnh vảy nến có nguy hiểm không? bôi thuốc mỡ

  • Toàn thân: những thuốc này thường được chỉ định trong những trường hợp vẩy nến nặng, có thể kể đến một  số cái tên phổ biến gồm: methotrexate, cyclosporine, retinoid và sulfasalazine. Tuy nhiên các thuốc này có nhiều tác dụng phụ như gây quái thai, rối loạn chức năng gan, giảm bạch cầu…nên cần cẩn trọng khi dùng và phải tuyệt đối tuân theo chỉ dẫn của bác sĩ.
  • Phương pháp sử dụng chất sinh học: đây là nhóm thuốc mới có tác dụng ức chế những thành phần chuyên biệt trong đáp ứng miễn dịch của bệnh như etanercept, alefacept, afalizumab. Tuy nhiên, những thuốc rất đắt tiền kèm theo nhiều tác dụng phụ và hiện chưa có tại nước ta.
  • Quang trị liệu: sử dụng tia sáng để điều trị vẩy nến như tia UVA, UVB, laser (Excimer). Các tia tử ngoại (UV) sẽ tấn công và phá hủy các DNA trong tế bào qua đó phá hủy toàn bộ tế bào. (3)

 

Người bị vảy nến cần tránh những gì?

Có rất nhiều thứ mà người bệnh vảy nến cần tránh xa để có thể điều trị bệnh hiệu quả. Đó là:

  • Thuốc lá: bởi thuốc là chứa chất nicotin gây độc cho cơ thể, làm bệnh vảy nến nặng hơn

Bệnh vảy nến có nguy hiểm không? thuốc lá

  • Để da khô: vốn dĩ khi bị bệnh vảy nến da đã bị bong tróc và tổn thương, nếu để da khô sẽ càng làm bệnh nặng thêm
  • Tiếp xúc với mỹ phẩm: bởi các sản phẩm làm đẹp này chứa các thành phần gây kích ứng da và làm bệnh trở nặng. Nếu đang bị vảy nến, tốt nhất người bệnh nên tránh xa các loại mỹ phẩm, kem làm đẹp, nước hoa, thuốc nhuộm tóc, gell làm đẹp… hoặc nếu dùng thì hãy tránh xa những vùng da tổn thương ra.
  • Thịt đỏ và các món ăn vặt có chất béo để giảm bớt sự kích hoạt gây bệnh.
  • Tắm nước nóng hay ngâm nước muối: việc này sẽ khiến da mất nước và trở nên khô hơn.
  • Căng thẳng thần kinh: stress là yếu tốthuận lơi để hình thành bệnh vảy nến.
  • Rượu bia, đồ uống có cồn và các chất kích thích bởi đây là tác nhân kích hoạt gây bệnh. Nghiên cứu chỉ ra rằng những người thường xuyên uống bia rượu có nguy cơ bị vảy nến cao gấp đôi so với những người không uống. (4)
Share.

Leave A Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.